zaterdag 24 januari 2026

Lunteren, Goudsberg, Mussertmuur

Mijn twee broers, die belast zijn met de organisatie van de komende familiereünie lieten weten dat de plaats van bijeenkomst Lunteren is. 
Lunteren? 
Ja, want aan dat dorpje op de Veluwe kleeft immers mooie familie-herinneringen.

Dit behoeft nadere toelichting.
Allereerst het heeft niets van doen met de vooroorlogse hagespraken van de NSB, maar alles met de activiteitenweek van de Kweekschool Hemelrijken.

Het begin.
Het is zomervakantie 1959. Ik ben over naar klas 2 van het gymnasium Augustinianum.
Met mijn oudste broer Bert en broer Piet maken we een fietstocht 'rondje Nederland'. 
De eerste en laatste stop zijn op de camping De Goudsberg in Lunteren.


Van links naar rechts: Piet, ik, Hans Suasso de Lima de Prado - mede kampeerder - en Bert.
Zie ik het goed.? Als jongste met de meeste bagage?

Thuis gekomen zijn we zo enthousiast over  De Goudsberg, dat onze vader er op bezoek gaat. 
Zou dit dan de camping zijn die geschikt is voor de werkweek van de eerste jaars van zijn Kweekschool?
En jawel ook de docenten die met hem mee zijn gegaan voor een beoordeling zijn enthousiast. 
Behalve dat de studenten goed kunnen worden gehuisvest, biedt de camping ook huisjes als onderkomen voor de gezinnen van de begeleidende docenten, huisjes aan de voet van de inmiddels onderkomen legendarische Mussertmuur.
De jongeren van onze familie, die met vader en moeder mee mochten, hebben mooie herinneringen aan die werkweken.

Later in 2005, de Kweekschool veranderd in PABO en al lang niet meer gebruikmakend van Lunteren,  laait de discussie op wat te doen met de muur, afbreken of opknappen. 
De muur wordt niet afgebroken, mede door argumenten van het NIOD, het instituut voor oorlogsdocumentatie. Zij hamert op de geschiedkundige waarde.

In 2015 brengt René van Heiningen, inmiddels werkzaam bij Het NIOD, zijn afstudeerscriptie in boekvorm uit.


Het is een mooi geïllustreerd boek over de geschiedenis van de muur, door de NSB vanaf 1936 tot en met 1941 gebruikt als plaats om bijeen te komen een Nederlands/Dietse navolging van de Landsdagen van de NSB in Neurenberg.
De auteur schat dat er tijdens de tweede Pinksterdagen jaarlijks gemiddeld 20 duizend mensen op afkwamen. Veel vlagvertoon, liederen met als hoogtepunt de hagespraak van Mussert. 
Op het einde een ordeloos defilé -  een schril contrast met Neurenberg - voor het spreekgestoelte van de NSB leider. 

Mussert zal in juni 1940 de grote koperen klok schenken aan Göring, een daad van collaboratie die hem na de oorlog zwaar wordt aangemeten. 
Hij krijgt de doodstraf.

Ik hoop dat we tijdens de familie reünie behalve de vrolijke dia's van onze (jongere) broers en zus van hun verblijf in het directeurshuisje tijdens de werkweek ook het museum van Lunteren kunnen bezichtigen met veel documentatie over de muur.

(Zie ook het You Tube filmpje over de Mussertmuur. Presentatie René van Heijningen.)









zaterdag 17 januari 2026

Feest van herkenning: Koos van Zomeren

 


In de mooie boekenreeks Privé-domein worden dagboeken uitgegeven van dode en nog levende schrijvers.

Een aantal nog levende schrijvers heeft hun toegang tot deze reeks weten veilig te stellen zoals Maarten 't Hart, Gerbrand Bakker, Arthur Japin en Koos van Zomeren.
Enkele weken geleden verscheen van de laatste 'We gaan zo' als Privé-domein nr. 335.
De omslag is ook nu weer van Nic Richter.

De titel lijkt met de omslag te verwijzen naar de start van de vele wandelingen, maar ook naar een meer ironische betekenis van het definitieve heengaan. 
De auteur van ruim 70 titels is immers op leeftijd. 
Geboren in 1946, het jaar, dat ook mijn geboorte jaar is.
Ik herken vele thema's en beschouwingen, naast natuurlijk ook de verschillen :Koos is een vroege vogel, die graag wandelt en een grote kennis over de natuur aan de dag legt, vooral zijn kennis van vogels.

De overeenkomsten zijn er minstens zo vele: Vader van twee zonen, politiek links - vroeger zeer links - liefhebber van sport, vooral vrouwenwielrennen fan van Demi Vollering en staand voor oprechtheid en rechtvaardigheid.

Als lezer ergert hij zich aan het vele gebruik van het woord Ik, vooral als eerste woord van een zin.

Dit dagboek beslaat de periode van april 2023 tot september 2024, zijn 77 en 78 e levensjaar. 

Een schok van herkenning vanaf  pagina 244 bij het deel met de merkwaardige titel 'De butler heeft het gedaan'. Dit hoofdstuk doet in 54 paragrafen verslag van  de blaasproblemen van meneer Mulder. Vergroot prostaat met katheter en TURP, het complete verloop, afstandelijk ironisch beschreven zonder het IK woord.
De opmaak in korte paragrafen gebeurt vaker in dit boek en als zodanig genoemd als een proeve van creatief schrijven. 

Het is niet alleen een schok, ook een feest van herkenning bijvoorbeeld bij het lezen van aforismen als "De wet is het schild van de zwakken" en "Democratie, de kunst om een meerderheid te mobiliseren voor de belangen van een minderheid".

We gaan ooit. 
Ik hoop dat het nog even duurt.
Dat ik van Koos van Zomeren nieuw werk onder ogen krijg.







zaterdag 10 januari 2026

Gelezen in 2025

 (Jaarlijks maak ik de balans op van mijn gelezen boeken van een afgelopen jaar. Daarvoor was een apart blogadres aangemaakt. Helaas is het adres niet meer via mijn blogger-dashboard te vinden. Kan die door het omzetten van Windows 10 naar 11 verdwenen zijn?)

In mijn gelezen boeken-balans geef ik jaarlijks de boeken met de hoogste waardering weer. Dat zijn die boeken die ik waardeer met een 8,5 of hoger.
Daarbij moeten de volgende kanttekeningen bij worden gemaakt.

1. Een waardering is gekoppeld aan mijn stemming op dat moment. Met andere woorden, een boek dat ik in Mei een 8 gaf, zou die waardering in November wellicht niet halen. In November ben ik doorgaans chagrijniger dan in het voorjaar.

2. Ik waardeer in verschillende rubrieken. Inmiddels maak ik onderscheid in fictie, non-fictie, poëzie en graphic novel. Die rubrieken zijn niet altijd scherp van elkaar te onderscheiden. Ik laat dagboeken onder non-fictie vallen, wetend dat er vele stukken fictie beslaan. En wat te denken van de gevalsbeschrijvingen in de boeken van Oliver Sacks, zoals De man die zijn vrouw voor een hoed hield, waarvan hij aan zijn broer onthulde dat hij er veel bij verzon.

Doorgaans las ik het meeste in de rubriek fictie, met romans en thrillers als subcategorieën. 
Jaarlijks maakte ik van 100 tot 120 gelezen boeken samenvattende recensies. 
De laatste jaren verschuift mijn belangstelling steeds meer naar non-fictie. 
Aantekeningen en samenvattende recensies daarvan zijn aanzienlijk langer. Ook de snelheid van lezen is bij non fictie trager en de omvang is doorgaans groter.
De verschuiving van fictie naar non-fictie verklaart dat ik in 2025 slechts 88 boeken las: Non-fictie 46, fictie 36, poëzie 1, graphic novel  6.

In de rubriek non-fictie  kregen de volgende boeken een hoge waardering.
1. Jean-Marc van Tol, Musch, het eerste deel van de Johan de Witt Trilogie
2. Salomon Kroonenberg, Waarom de hel naar zwavel stinkt. Mythologie en geologie van de onderwereld
3. Martin Bossenbroek, Kolonialisme. De vloek van de geschiedenis
4. Dick Swaab, Ons creatieve brein
5. Ben Macintyre, Vergeten vaderland. Op zoek naar het fascistisch paradijs van Elisabeth Nietzsche

Fictie
1. Orhan Pamuk, De vrouw met het rode haar
2. S.J. Watson Voor ik ga slapen
3. Antonio Scurati, Het uur van de waarheid. Deel 4 van M 
4. Joan Didion. Het jaar van het magisch denken

Graphic novel
1. Lupano/Cannet, Voor galg en rad. Deel 8 van Krasse knarren
2. William Golding/Aimée de Jongh, Lord of the flies

De poëzie van Joost Zwagerman, Wakend over God, heeft me ontroerd.

Ik laat het na om uit de bovenstaande boeken het boek van 2025 uit te roepen. 

Het was weer een fruitmand vol,