Vier dagen na ons bezoek, is Bert op donderdag 22 oktober overleden.
De informele herdenkingsdienst zal, zo vermeldt de rouwkaart, zal woensdag 28 oktober plaatsvinden in de koffiekamer van crematorium Waldhôf, Rydwei 3 in Opeinde (Drachten).
Zeven stellen geven aan een dag eerder in Hotel De Valk in Drachten te overnachten.
Zus Anke en haar man Clemens zullen in de ochtend vanuit Castricum vertrekken.
Na een royaal en gezellig diner wordt door de meesten goed geslapen, zoals we de volgende dag aan het ontbijt vernemen.
Op naar het crematorium met ieder een kleurrijke bloem - "waar Bert zoveel van hield" -.
Ook bij deze gelegenheid enige spanning: hoeveel mensen komen opdagen, past het in de koffiekamer en hoe verhouden zich toespraakjes in een informele sfeer van een koffiekamer?
Het verliep allemaal ingetogen. Dochter Martijntje hield een toespraak met een gedicht van Jean-Paul Rawie, kleinzoon Yourie hield een zeer persoonlijk verhaal en ik sprak namens broers en zus.
Sinds zijn dood heb ik een tien verhalenkralen aan zijn herinneringsketting geregen.
Een oproep voor meerdere verhalen, want zolang iemand herinnerd wordt zal zijn geest niet sterven.
In de drie toespraakjes was nauwelijks aandacht besteed aan zijn omvangrijke wetenschappelijke carrière.
Die is elders, zoals op Wikipedia te vinden.
De tien herinneringsverhalen:
1. De troostende analyticus: hoe Bert me mijn een eenvoudige analyse van de angst afhielp toen mijn moeder me in mijn vroege jeugd een anti-Christ had genoemd.
2. De onverbiddelijke regisseur: Jaarlijks regisseerde Bert het familie Kerstspel. Na enkele jaren schaap te zijn geweest, vroeg ik naar promotie naar één van de drie wijzen. Het werd geweigerd. Eén wijze vond Bert genoeg en zonder een af en toe blèrend schaap geen Kerstspel.
3. De geplaagde vakantieman: !959: Bert, Piet en ik maakten per fiets een rondje Nederland. OP de Veluwe, op camping De Goudsberg had Bert met een foto van onze zus een aantal jongens uitgenodigd. Wij werden ter slape naar onze tent gestuurd. Onze toorn leidde tot het deponeren van een washandje in de te serveren soep. De bemiddeling wqas van korte duur. Bert heeft het er nooit over gehad.
4. De droevige violist: Koud van het seminarie moesten de achterstallige contacten met het vrouwelijke geslacht snel worden ingelopen. Als op zondagnacht ons de klagelijke klanken uit zijn viool bereikten wisten we dat ook deze prille relatie op de klippen was gelopen.
5. De dwarse debater: Zaterdagavond tijdens het ellenlange nasi-eten bracht Bert mijn vader op de hoogte van de nieuwste studentenstellingen zoals God is dood, de onzin van vrouwenstudies en de meest succesvolle factor voor effectief onderwijs. Dat laatste thema was een zeer explosieve. Mijn vaders doctoraal scriptie ging over De persoonlijkheid van de leraar. Bert stelde daar de Methode tegenover. Als het debat zijn hoogtepunt beleefde bracht ik Ivan Illich in met zijn Descholing Society.
Door beiden werd ik naar buiten gestuurd om daar maar te gaan spelen en te leren.
6. De sprintende sportman: Hoe Bert is een poging ons record Rondje Willem Smuldersplein al in de eerste bocht onderuitging, wat uiteindelijk de bron is geweest van de lange afstand loop, die leidde tot de koosnaam The running professor en Zoef De Haas.
7. De nuchtere socialist: We bezochten vele dodenakkers tijdens onze gezamenlijke vakantie zoals Castrelo en Cambados in Gallicië. In 1987 bezochten we in Parijs Père Lachaise met zijn vele praalgraven. De een nog groter en bombastischer dan de ander. "Moeten ze zich zelfs na hun dood als meer dan de ander presenteren. Wat een Gotspe", mopperde hij. "Gewoon onder een steen, zoals bij Proust." De dood als de grote egaliseerder.
8. De Early Adopter: Voor een aankoop informeerde hij zich degelijk, wat niet per se leidde tot een gelukkige aankoop. Zo schaftte hij zich het videosysteem Betamax aan, dat kort erop ter ziele ging. De wereld koos voor VHS.
Het tamelijk onbekende automerk Wartburg met één goede recensie. Zijn exemplaar hebben we echter talloze malen moet aanduwen.
De topper in foute aanschaf was de pick-up camper. Ideaal!! Je kon het caravandeel loskoppelen van de auto. De verhouding wielbasis tot de hoogte was 1 op 3. Daardoor helde het gevaarte in de bochten levensgevaarlijk. Na in Portugal een dag achter hem te hebben gereden, vroegen Riny en ik of wij voortaan voorop mochten rijden, wegens opgelopen zeeziekte.
9. De superiere adviseur: In 1986 kwamen door de STC operatie verschillende managementposities bij de Hogeschool Eindhoven vacant. Ik twijfelde om te solliciteren. Bert raadde me aan de voordelen versus de nadelen op papie te plaatsen. Toen dat een evenwichtig beeld opleverde, adviseerde hij me om de munt mijn lot te laten bepalen. Kop was leraar blijven, munt betekende solliciteren. Hij zou het voor me opschrijven. Het werd munt, dus niet solliciteren. Nee, had Bert gezegd, kijk maar daar stond "KOP: solliciteren".
Pas later hoorde ik van de Wiegersma-truc. Deze Brabantse arts kon het geslacht van een boreling feilloos voorspellen door het tegenovergestelde te noteren wat hij voorspeld had,
10. De dubbende dromer: Jarenlang vulde hij zijn mappen 'DREAMS', aankopen van vastgoed, van campings tot tweede huis. Steeds viel bij nader onderzoek het project af. Onvoldoende personeel in de familie voor het runnen van een camping tot de ligging van de voortuin van het romantische kasteel. Dat lag inderdaad voor het kasteel, maar je moest eerst een drukke weg oversteken.
Het werd tenslotte een groot en mooi appartement in Manavgat, Turkije. Vanaf de aanschaf kelderde de lira.
Riny adviseerde me een schifting aan te brengen.
Ik koos voor 1,3,4, 7 en 9.
Ik eindigde met een wens: dat Petrus en Winnie hem zouden opwachten met zijn viool. En dat hij daarmee de vrolijke Mozart en Vivaldi zou spelen.
Tot slot mijn metafoor, Bert als een dier: geen zenuwachtig, nieuwsgierig resusaapje meer, maar een monochrome witte kwetsbare vlinder.
"Dag Bert" en ik blies hem symbolisch van mijn hand.
Na de toespraakjes werd de baar door kinderen en kleinkinderen naar het crematorium gebracht.
In het daarop volgende informele deel mengden de twee groepen, familie en Berts medewerkers van de Universiteit zich en wisselden verdere herinneringen aan de overledene uit.
Het was goed geweest.